علل درگیری‌های قومی و راهکارهای کاهش قوم‌گرایی در استان خوزستان

0
پدیده نزاع و درگیری در استان خوزستان که دارای بافت جمعیـتی چند قومیـتی و طایفـه‌ای است به عنوان پدیده‌ای مسأله‌ساز ظاهر می‌شود‌. این پدیده که به شدت متأثر از ارزش‌های سنتی و طایفه‌ای است و گرایش و پایبندی کمتری به صورت مشهود نسبت به قانون دارد. از طرف دیگر متأسفانه خشونت و نزاع از جمله موضوعاتی است که در فرهنـگ طایفه‌ای این استان شاخـص قدرت یا دفاع از منزلت اجتماعی و فرهنـگی و حیثیت خـانوادگی محسوب می‌شود‌.

علل و عوامل نزاع های دسته جمعی:

عوامل اجتماعی‌، اقتصادی و فرهنگی فراوانی در این پدیده مؤثر است‌، که به چند مورد آن اشاره می‌شود: از جمله احساس آنومی‌، احساس محرومیت نسبی تعلق به جامعه قبیله‌ای‌، خاستگاه خانواده‌، فقر اقتصادی، مشکلات فرهنگی کم‌سوادی و یا بی‌سوادی‌، تبعیض‌، بیکاری‌، نابرابری‌های اقتصادی‌، تعارضات طایفه‌ای‌، اختلافات خانوادگی‌، اختلافات مالی و ملکی‌، کاهش همبستگی اجتماعی‌، فقدان نظارت و کنترل اجتماعی‌، تمایل افراد به پرخاشگری (‌پرخاشگری عملی است که هدفش اعمال صدمه و رنج است‌) ناکامی‌، یادگیری اجتماعی (مشاهده رفتار ناهنجار محرکی است برای افراد تا به روش غیر معمول رفتار نمایند‌) قوم‌گرایی و داشتن تعصبات طایفه‌ای‌، عدم اشتغال‌، عدم آشنایی به قوانین‌، حفظ آداب و سنن طایفه‌ای‌، ضعف مالی‌، غرورهای نابجای طایفه‌ای و عدم حاکمیت قانون.
راهکارهای کاهش درگیری‌ها و قوم گرایی‌ها :
۱- توجه به توسعه اجتماعی و اقتصادی منطقه‌، توزیع عادلانه منابع و امکانات اجتماعی و اقتصادی – کاهش محرومیت نسبی و فاصله طبقاتی در نتیجه کاهش فقر‌.
۲- تقویت عملکرد موفق مجموعه‌ی دستگاه‌های دولتی و اجرای صحیح قوانین که می‌تواند این اطمینان را ایجاد کند که قانون و مجریان آن کارایی لازم را دارند و نیازی به حل مسأله و مشکلات از راه‌های عرفی غیر قانونی نیست‌.
۳- تنوع طایفه‌ای در استان خوزستان چالـش‌هایی را برای تهـدید امنیت اجتـماعی به همـراه دارد فرصت‌هایی را نیز ایجاد می‌کند. بایستی برای تک تک تهدیدات‌، برنامه پیشگیرانه و برای فرصت‌ها نیز زمینه توسعه را فراهم آورد‌.
با توجه به ساختار قبیله‌ای جامعه (استان) که متشکل از طایفه‌های مختلف است و به گونه‌ای هنوز افراد هویت خود را بر اساس همان هویت طایفه‌ای و قومی که به آن تعلق دارند می‌شناسند‌، در می‌‌یابیم که‌: افرادی که بیشتر قوم‌گرا هستند تعلق بیشتری به جامعه طایفه‌ای خود دارند و معمولاً گرایش بیشتری به نزاع دارند . از مسئولان و نهاد‌ها و سازمان‌ها انتظار می‌رود که برنامه‌های فرهنگی در جهت تعدیل طایفه‌گرایی افراد با در نظر داشتن احترام به این طوایف، پیش بینی کنند.
۴- استفاده از نفوذ ریش سفیدان و نخبگان و معتمدین در جهت کاهش نزاع های دسته جمعی .
۵- با توجه به پایین بودن سطح سواد بعضی از مناطق در استان اهتمام بیشتری به آموزش خانواده ها و کاهش میزان بی سوادی صورت گیرد .
۶- افزایش میزان اعتماد اجتماعی شهروندان برای افزایش انطباق اجتماعی و ایجاد زمینه برای افزایش اعتماد اجتماعی به نهادهای انتظامی و امنیتی.
۷- تلاش برای عمران و توسعه روستاهای منطقه و جلوگیری از مهاجرت آنها به شهر. به دلیل اینکه مهاجران روستایی نتوانسته‌اند در زمان کوتاه در چارچوب‌های اجتماعی و فرهنگی شهر جذب شوند‌.
۸- توسعه پوشش انتظامی بیشتر و مناسب‌تر در منطقه با ایجاد پاسگاه و ایستگاه‌های انتظامی‌. حضور بیشتر پلیس در مناطقی که نزاع بیشتری صورت گرفته است می‌تواند از افزایش نزاع‌ها جلوگیری كند.
۹- توسعه خدمات مشاوره‌ای دادگستری و نیروی انتظامی و تعامل بیشتر نیروی انتظامی با مردم و ارائه آموزش‌های همگانی .
۱۰- جمـع‌آوری سلاح‌های غیرمجـاز و برخورد با عوامل تـوزیع این گونه سـلاح‌ها با توجـه به اینـکه در نزاع‌های دسته جمعی استان عمدتاً از سلاح‌های گرم و غیر مجاز استفاده می‌شود.
۱۱- حضور به موقع و سریع نیروی انتظامی در صحنه و استفاده از نیروهای متخصص و آموزش‌دیده و با تجربه دارای نگرش جامعه محور در مواجهه با نزاع‌های دسته جمعی به منظور کنترل سریع‌تر و بهتر نزاع‌ها‌.
۱۲- رسیدگی سریع و خارج از نوبت به پرونده‌های نزاع‌های دسته جمعی و استفاده از عوامل بازدارنده قوی از قبیل اعمال مجازات‌های مؤثر و تسریع و قاطعیت در اجرای آنها‌ که این امر تقویت و سرعت عمل هر چه بیشتر مقامات قضایی با نیروی انتظامی و سایر دستگاههای مسئول را ایجاب می‌کند‌.
در پایان ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که‌؛ باید نهادهای آموزشی و فرهنگی‌، هنجارمند زندگی کردن ، مسئولانه زندگی کردن‌، اخلاقی رفتار کردن و قانونی عمل کردن را به نوجوانان آموزش دهند‌.

 

علی محمدی

کارشناس ارشد روانشناسی خانواده

دانشگاه شهید چمران اهواز

پاسخ شما

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید